Temel Hak ve Özgürlükler Nedir?
Temel hak ve özgürlükler, bireyin doğuştan sahip olduğu, devlet tarafından tanınan ve anayasal güvence altına alınan vazgeçilmez insan haklarıdır.
Temel hak ve özgürlükler, bireyin devlet karşısındaki konumunu belirleyen ve insanlık onuruna dayanan evrensel güvencelerdir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası bu hakları üç ana başlık altında düzenlemektedir.
Temel Hakların Sınıflandırılması
Anayasamızda yer alan temel haklar üç geniş kategoride incelenir:
- Kişi hakları: Yaşam hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı
- Sosyal ve ekonomik haklar: Eğitim hakkı, çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sağlık hakkı
- Siyasi haklar: Seçme ve seçilme hakkı, siyasi parti kurma, dilekçe hakkı
Hakların Sınırlandırılması
Temel haklar sınırsız değildir; ancak sınırlama ancak kanunla yapılabilir ve hakkın özüne dokunulamaz. Sınırlama meşru bir amaca dayanmalı, orantılı olmalı ve demokratik toplum gereklerine uygun düşmelidir.
Olağanüstü hâl dönemlerinde bazı haklar geçici olarak kısıtlanabilir; ancak temel güvencelerden vazgeçilemez. Yaşam hakkı, işkence yasağı ve adil yargılanma hakkı gibi çekirdek haklar hiçbir koşulda askıya alınamaz.
Uluslararası Koruma
Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olduğundan iç hukuktaki güvenceler, uluslararası insan hakları standartlarıyla da desteklenmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolu açıktır.
İlgili içerikler: Temel, Ceza Hukuku Temel Kavramları ve sözlük ana sayfası.
Sıkça Sorulan Sorular
Temel haklar devlet tarafından tamamen kaldırılabilir mi?
Hayır, temel hakların özü hiçbir koşulda ortadan kaldırılamaz; yalnızca kanunla ve orantılı biçimde sınırlandırılabilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne nasıl başvurulur?
İç hukuktaki tüm başvuru yollarını tüketiğinizde AİHM'e altı ay içinde bireysel başvuru yapabilirsiniz.