Mobbing Ne Demek Nedir?
Mobbing, iş yerinde bir kişiye sistematik biçimde uygulanan psikolojik baskı, taciz ve yıldırma davranışlarının bütünüdür. Mağdurun iş yerinden uzaklaşmasını hedefleyen kasıtlı bir süreç olarak tanımlanır.
Mobbing ne demek diye merak edenler için en yalın tanımıyla mobbing; iş yerinde bir çalışana yönelik tekrarlayan, sistematik ve kasıtlı psikolojik şiddet uygulamalarıdır. İngilizce "mob" (kalabalık, sürü) kelimesinden türeyen bu kavram, Türkçede iş yeri zorbalığı veya yıldırma olarak da kullanılmaktadır.
Mobbing Davranışları Nelerdir?
Mobbingi sıradan bir iş yeri anlaşmazlığından ayıran en önemli unsur, süreklilik ve kasıttır. Tipik mobbing davranışları şunlardır:
- Sürekli eleştirilmek, aşağılanmak veya küçük düşürülmek
- Toplantılara ve sosyal etkinliklere dahil edilmemek
- Anlamsız veya kapasitesinin çok altında görevler verilmek
- Asılsız söylentilerin yayılması ve itibarın zedelenmesi
- İletişimin kesilmesi veya görmezden gelinmek
- Çalışma koşullarının kasıtlı olarak zorlaştırılması
Mobbingin Etkileri Nelerdir?
Mobbing mağdurlarında depresyon, anksiyete, tükenmişlik sendromu, uyku bozuklukları ve özgüven kaybı gibi ciddi psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir. Fiziksel sağlık üzerinde de olumsuz etkileri belgelenmiştir; baş ağrısı, mide sorunları ve bağışıklık sistemi zayıflaması bunların başında gelir.
Türkiye'de mobbing, İş Kanunu çerçevesinde değerlendirilmekte olup çalışanlar bu durumu hem işverene hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na şikâyet edebilir. Ayrıca iş mahkemelerinde dava açma hakkı da bulunmaktadır.
Mobbingin önlenmesi için işyerlerinde şeffaf iletişim kültürü oluşturmak, şikâyet mekanizmalarını güçlendirmek ve yöneticilere liderlik eğitimi vermek en etkili yöntemler arasında sayılmaktadır.
Mobbing ile Olağan İş Stresi Arasındaki Fark
Her iş yeri gerginliği mobbing değildir. Mobbingi tanımlayan temel unsurlar şunlardır: davranışların en az altı ay boyunca haftada bir ya da daha fazla tekrarlanması, kasıtlı ve sistematik olması ve belirli bir kişiyi hedef alması. Tek seferlik olumsuz bir deneyim ya da genel iş yükü baskısı bu kapsamda değerlendirilemez. Çalışanların bu ayrımı bilmesi, haklarını doğru biçimde araması açısından büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mobbing nasıl ispat edilir?
Mobbing ispatı için yazılı belgeler, e-postalar, mesajlar, tanık ifadeleri ve psikologlara yapılan başvuru kayıtları delil olarak kullanılabilir. Düzenli tutulan bir günlük de hukuki süreçte işe yarayabilir.
Mobbing Türkiye'de suç mudur?
Türkiye'de mobbing, İş Kanunu kapsamında işverenin sorumluluğunu doğuran bir eylemdir. Mağdur tazminat davası açabilir ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Mobbingle karşılaşınca ne yapmalıyım?
Önce yaşanan olayları tarih ve ayrıntı belirterek kayıt altına alın. Güvendiğiniz bir meslektaş veya insan kaynakları birimiyle konuşun. Gerekirse bir psikolog veya avukattan destek alın.